Loveparade Memorial Day Duisburg 24-7-2011

Gebruikerswaardering: / 1
LaagsteHoogste 

Trouwe lezers van mijn profiel zal het niet onopgemerkt gebleven zijn dat de Loveparade tragedie van vorig jaar me nogal bezig houd, en dat is een understatement. De berichten en later ook de beelden vorig jaar leken  surrealistisch, maar al snel werd de ernst bitter en het verdriet groot. Hoe herdenk je zo'n drama?

Op Facebook trof ik twee initiatieven aan, de één wilde een herdenking houden in Berlijn met daarbij de boodschap dat de Loveparade terug moet naar Berlijn. De bedoeling was om te herdenken met Ravers en met muziek. Circa 15.000 mensen hadden zich hiervoor aangemeld en Duitsland was in rep en roer. Wie draagt de verantwoordelijkheid en wat als er iets mis gaat? Ook Dr. Motte kwam met een persverklaring over dit initiatief, op zich een goed stuk zoals ik van Motte gewend ben. ook hij zette zijn kanttekeningen bij veiligheid en verantwoordelijkheid. De initiatiefnemers hebben hierop hun verantwoordelijkheid genomen en mensen opgeroepen om NIET te komen, en dat is ook gebeurt. Zaterdag 23 juli waren er maar 6 mensen te vinden in Tiergarten te Berlijn. Het andere initiatief was om te herdenken en steun te betuigen via Facebook en niet direct een oproep om naar Duisburg te komen.

De vraag is: Hoe herdenk je zo'n tragisch voorval waar 21 mensen stierven en 500 mensen gewond raakte tijdens het grootste en meest symbolische rave die er bestaat. Mensen met een eigen kijk op het leven, mensen voor wie feesten een uitlaatklep is voor vele zaken, voor mensen die het leven graag door een rose zonnebril zien. Na het sterven en de begrafenis van Manfred Langer ben ik ook eens gaan nadenken hoe dat ik het zou willen. Ook ik ben iemand die het op een dergelijke manier zou willen, ondanks mijn bijna 40 jaren ben en voel ik me nog steeds een raver. Een raver doet het op zijn eigen manier met muziek en dans, en niet zo'n treurige bedoeling zoals standaard het geval is. Waar sommige het verwerken door een rouwproces, het lopen van de Nijmeegse Vierdaagse, of het beklimmen van een berg. Mijn verwerkingsproces is keihard uit mijn plaat gaan voor diegene en met diegene.

Derhalve zou ik ook graag een grote herdenkingsdienst zien waar de slachtoffers en de ramp herdacht worden. Deze herdenkingsdienst zou licht zijn met een zware boodschap omringt met de muziek waarvoor allen 1 keer per jaar massaal bijeen kwamen. Music untited, ravers untited. Maar de zaken liggen iets wat gecompliceerder dan dat, het gaat niet allen om de mensen die daar heen kwamen, het gaat ook om de ouders, de vrienden, naaste bekenden, een berg hulpverleners, politie mensen en een hele stad die getraumatiseerd zijn. Hoe de fucking hell ga je zoiets herdenken?

Ook al ben ik maar 1 keer naar de Loveparade geweest en is de Loveparade al lang niet meer waar het om ging. Maar de mensen die er nu heen gaan zijn daar met hetzelfde doel. Ik heb het eerder ook al eens gezegd; Loveparade is voor mij 1 van de laatste symbolen van de 90'er jaren ravecultuur vandaar ook mijn verbondenheid met dit feest. Met de Loveparade van de laatste 10 jaar had ik niet zoveel meer, zeker niet toen deze verhuisden van eigenaar en locatie. Daarom ook voelde ik me niet zo geroepen om naar Duisburg te gaan, Berlijn zou voor mij de plek zijn om te herdenken. Maar dan zou ik daar voor veel geld nummer 7 geweest zijn Im Tiergarten. In de weken naar 24 juli besloot ik dan ook om gewoon in mijn eentje hier ergens dit tragische voorval te herdenken, maar dat liep wat anders.

Afgelopen zaterdag was ik de ganse dag overmand door emoties en kon ik haast niet anders dan aan het tragedie denken. Mijn oude ravers hart deed zo pijn, ik voelde de connectie met de slachtoffers en allen die het dichtbij meegemaakt hebben. Ik voelde dat ik niet thuis kon blijven, ik moest mijn verdriet een plaats geven. Daarom besloot ik om die zondag toch naar de herdenking in Duisburg te gaan. In eerste instantie om een bepaalde rust te vinden en verdrietig te kunnen zijn in een omgeving die het begrijpt. In tweede instantie had ik gehoopt op veel ravers die het op hun eigen manier zouden verwerken, al dan niet op een andere plek. Ook wilde ik gaan proberen om een respectvolle herdenkingsfilmpje te maken omdat de media alleen maar sensatie wil.

Die zondagochtend vond ik het toch wel raar dat er op veel plekken een feest aan de gang is waarbij er niet even stil gestaan wordt bij het tragedie wat zich 1 jaar geleden afspeelde. Mijn kersverse maat David was ook gruwelijk uit zijn dak aan het gaan op Tomorowland en die morgen was hij even online. Ik kon niet anders dan hem vragen om kei hard te feesten maar ook even stil te staan bij de ramp van vorig jaar. Hij beloofde dit te doen, hij had daar Duitsers leren kennen en met hen zou hij even stil staan. David begrijpt me omdat hij net zo'n groot ravershart heeft als ik. Die dag zou ik hem er graag bij gehad willen hebben vanwege deze connectie. De herdenkingsdienst werd gehouden van 15:00 - 17:00 uur in een voetbalstadion circa 2 km van de plek des onheils. Hier hoefde ik niet perse naar toe, ik verwachte daar vooral veel statigheid, media, diplomatieke plichtplegers en een grote kerkmis in een stadion.

Rond 12:00 uur vertrok ik met mijn cameraspullen naar Duisburg, de regen kletterde naar beneden wat niet bepaald meehielp aan een zonnige stemming. Onderweg vroeg ik me af wat ik aan zou treffen en wat mijn verwachtingen zijn. Ik had al tientallen filmpjes gezien van het drama en de tunnels maar beeldmateriaal kan vertekenen. Ik verwachte een enorme drukte en veel jongeren die er vorig jaar bij waren. Rond 13:30 uur kom ik in Duisburg aan, TomTom leid me probleemloos door de stad richting de Karl Lehr Straße. Terwijl ik door de stad rijd is het een gewone zondag en ik bespeur niets van rouwende drukten en hectiek. De aardige Belgische mevrouw genaamd TomTom zegt me de volgende afslag links te nemen waarna mijn bestemming bereikt is. Hier zijn de eerste tekenen dat er wat aan de hand is, de straat waar ik in zou moeten is afgesloten en aan de overkant staat een politiebus op het trottoir.  Terwijl ik rechtsaf sla om een parkeerplek te zoeken werp ik een blik in de afgesloten straat en zie daar de onheilspellende tunnels opdoemen. Op dat moment werden niet alleen mijn ramen nat. Ik parkeer de auto en loop richting de plek waar het drama zich afspeelde.

Terwijl ik daarheen liep passeerde ik de politiebus op het trottoir en de inzittende keken me erg onderzoekend aan. Ieieie kreeg er gewoon een rotgevoel bij. Ik steek de straat over en loop de Karl Lehr Straße in, een kleine twee honderd meter verder beginnen de tunnels en daarvoor een hele rij hekken met een bataljon aan security mensen. Voor het hek staat een bord waar ik geen acht op sla en loop strak door. Ook hier van die onderzoekende ogen tijdens het voorbij gaan. Leek net of ze demonstranten verwachten of zo. Het eerste wat me opviel was dat het helemaal niet druk was, ook niet echt bloemenzeeën en dergelijke. Wel heerste er een zeer respectvolle en beklemmende stilte.

In de eerste tunnel waar ik doorheen kwam stonden groepages van kaarsjes met de alom bekende bordjes met "Warum?" Vanuit die tunnel kom je op het gedeelte wat toegang verschafte naar het festivalterrein. Hier de meters hoge muren waar mensen radeloos tegenop probeerde te klimmen om de dood te ontvluchten, hier ook de bekende trap die de enige uitweg was in deze rattenval. Bij dit aanzien stokte mijn adem. In het echt zijn de tunnels veel smaller en de muren veel hoger. In de andere tunnel, de grootste en hoofdtunnel waar zo wat iedereen doorheen moest en waar de meeste slachtoffers zijn gevallen staan aan beide zijde van de tunnel een indrukwekkende rij kaarsen, met daarbij de net zo indrukwekkende condoleance register.

Bij het zien van de realiteit rijst de vraag hoe in hemelsnaam dit evenement hier plaats had mogen vinden. Deze ingang was tevens ook een uitgang en ook de enige van heel het terrein, voor zo ver bij mij bekend is. Het jaar daarvoor hadden ze 1.600.000 bezoekers, vergelijkbaar met het jaar dat ik in Berlijn was. (overigens lopen de officiële aantallen uiteen in 2011 zou de politie 400.000 geschat hebben, en de organisatie 1.400.000). Ik heb in Berlijn 1999 gezien hoeveel mensen dat zijn. In Berlijn kon je van alle kanten komen en weg, hier alleen deze tunnel. Met ongeloof geslagen en overvallen door emoties nestelde ik me een beetje achteraf tegen een muurtje. En rookte een serie sjaggies.

Naast mij twee jongens waarvan er 1 heel erg aangeslagen was en de tranen stroomde over zijn wangen. De andere zat voor zich uit te staren naar het niets. Een vriendin of de vriendin van 1 bekommerde zich om beide en probeerde troost en rust te geven. Feuerwehr, Notartzen, Seehlehilfe und Rote Kreuz waren in grote getallen aanwezig om klaar te staan voor mensen die het niet aankonden. Als iemand zichtbaar verdriet had werd deze in de gaten gehouden, eventueel hulp aangeboden of even een praatje makend want de direct betrokkenen hadden vooral veel behoeft aan praten. Elke aanwezige jongere had zijn of haar eigen aangrijpende verhaal en allemaal lopen ze nog met een enorm trauma rond. Waarbij telkens de vraag; "Hoe heeft dit in hemelsnaam kunnen gebeuren?", weer naar boven komt.

Daar zat ik dan met mijn goede bedoelingen om een respectvolle memorial video te schieten. Het eerste uur heb ik ook voor me uit zitten staren en alleen maar verdriet gevoelt. Gedurende die tijd stikte het van de cameraploegen en fotografen die allemaal een geweldig plaatje wilde schieten van de rouwende menigte. Zodra iemand begon te huilen hing er een microfoon voor zijn of haar mond. Toen mijn buurjongen en zijn vrienden wilde aanlopen en die beste jongen stort compleet in elkaar, wist de cameraman niet hoe snel hij hier een shot van moest maken. Hier was ik dus al bang voor, en daar ga ik toch niet tussen staan? Ik wil de mensen rustig laten rouwen en niet lastig vallen.

In dat uur zag ik aardig wat mensen voorbij komen waarbij iedereen diep getreurd was. Maar jongeren waren toch behoorlijk in de minderheid. Hadden zij hier geen behoeft aan of was het niet de manier waarop zij het zouden willen doen? Wat ik al zei, mijn manier is het ook niet maar het was de enigste manier. Er waren jongeren die met elkaar even daar waren, en andere jongeren werden bijgestaan door hun ouders. Daarnaast waren er heel veel hulpverleners die daar ook kwamen rouwen, ook onder hen zag je veel verdriet en onbegrip. Ook veel van deze mensen hebben daar vorig jaar een trauma opgelopen. Maar naar mijn idee was het overgrote deel Duisburgse inwoners die zich enorm schamen voor de bestuurders van hun stad. Inwoners van jong tot oud voelen dit als een hele grote zwart hoofdstuk in de geschiedenis van Duisburg. En het allerergst vinden ze dat er nog steeds geen antwoorden zijn en de hoofdverantwoordelijke nog steeds op zijn post zit. Deze betrokkenheid was erg warm en duidelijk voelbaar.

Op de open plek tussen de twee tunnels naar de ingang van het 'festival' terrein ligt een groot hart van zonnebloemen. Op de kinderkopjes staan in witte letters boodschappen geschreven, door slijtage en regen haast niet meer te lezen. Aan beide zijden meters hoge betonnen muren met aan de linkerkant de enige trap die uitweg bood. Op die trap 21 houten kruizen en onderaan die trap bloemen, kransen, kaarsjes en zelfgeschreven teksten. Aan de muur een plaquette met daarop de woorden; "Duisburg gedenkt der Opfer der Loveparade 24 Juli 2010". Dit bordjes staat in schril contrast met het enorme grote bord waarop de burgers van Duisburg zich verontschuldigen voor de wanprestatie die de bestuurders van hun stad hebben geleverd, ze schamen zich. In het midden van de herdenkingsberm ligt een stapel met stenen, met op elke steen een persoonlijke boodschap. Bij de stapel stenen staat een mand met onbeschreven stenen en stiften. Middels een aanpalend bordje worden de mensen uitgenodigd om een boodschap en een steen toe te voegen aan de stapel.

Na een tijdje werd het wat rustiger, ook de cameraploegen waren van het toneel verdwenen. Ikzelf zat nog een beetje in dubio om te gaan filmen. Inmiddels had ik mijn rust wat gevonden en hoefde ook geen mensen onnodig lastig te vallen voor mijn shot. Tijdens het filmen merkte ik dat de materie een andere emotionele lading krijgt tijdens het filmen. Je bent meer met het beeld bezig dan met de inhoud. Later thuis bij het terug kijken en monteren komt de inhoud weer 3 keer zo hard om de oren slaan. Nadat ik klaar was met filmen zag ik dat het terrein zo goed als leeg was. Ik pakte mijn spullen in om toch maar naar het stadion te gaan. Het was inmiddels 15:40 uur, de herdenkingsdienst was bezig en misschien vond ik daar wat ik hier toch miste. Het was goed dat ik op die plek geweest ben het heeft me rust gegeven. Maar ondanks dat miste ik wat een ravers united connectie of hoe je het wil noemen. Hier waren niet veel ravers en diegene die er wel waren hadden veel ondersteuning nodig en kregen die ook door naasten. Misschien waren zij dan in het stadion bij de grote herdenkingsdienst, toch daar maar even heen.

Onderweg naar mijn auto loop ik de twee korte tunnels uit richting de dranghekken met security. Mensen die richting gedenkplek wilde werden tegen gehouden, die mensen waren net zo verbouwereerd als ik. De beveiliging wees naar een bord op de weg welke ik op de heenweg links had laten liggen. Op dat bord stond vermeld dat het gebied van 15:00 - 18:30 uur gereserveerd is voor familie, slachtoffers en vrienden. Ow niet gek dat het zo rustig was, ahum. Dezelfde politiebus stond nog op dezelfde plek en weer werd ik onderzoekend nagekeken. Tijdens de heenweg had ik al een pizzaboer gespot en hier ging ik even dankbaar gebruik van maken. Telkens als ik in Duitsland ben vraag ik me af waarom het bij ons 30% duurder is. Hier een heerlijke pizza salami en een blik cola genuttigd voor 6 eurootjes. Pizzadag kennen ze daar niet maar met zulke prijzen heb je dat ook niet nodig.

Met een volle maag stapte ik in de auto en de vriendelijke Belgische mevrouw loodste me naar het MSV stadion. Hier was het druk met politie en andere ordediensten en in deze hectiek draaide ik de parkeerplaats op. De dienst zou nog circa 30 minuten duren dus haast was wel een beetje geboden. De parkeerplaatsen waren behoorlijk gevuld wat aangaf dat de betrokkenheid groter was dan de relatieve rust die ik vond in de tunnels. Bij de toegangspoort werd ik tegen gehouden en moest mijn rugzak laten zien. Nadat ik uitgelegd had dat het rare gebobbelde ding in mijn tas een camerastatief was kreeg ik de opmerking dat het bijna afgelopen was en dat het geen zin meer had om de camera op te bouwen. Met andere woorden; Ga toch lekker heen binnen komen heeft geen zin. Fuck off, dat maak ikzelf wel uit! Ik antwoord hem dat ik mijn camera niet op wilde bouwen maar daar wilde zijn en liep aan. Bij het stadion allemaal druk gebarende securitymensen, pff wat een heisa. In het stadion wonen pakweg 7.000 mensen de herdenkingsdienst bij, de Burgemeester van Duisburg is niet welkom.

Ook in het stadion overal veiligheidsmensen, sjezus mina man. Aan de linker kant de tribune met losse bezoekers, ook hier laten grote getallen hulpverleners hun steun zien. Aan de rechterkant slachtoffers, familie, vrienden en genodigden. Op het veld, ter hoogte waar normaal het doel staat een podium met daarop een in regenkleding gehuld koor, een spreekgestoelte en meer van dit soort formaliteiten. Alles was te volgen op het grote scherm wat in het stadion hangt. In een grote opening bovenaan de eerste ring sloeg ik de laatste minuten van de herdenkingsdienst gade. Zoals verwacht bleek het te gaan om een zeer conservatieve dienst waar geen raver zich mee kan vereenzelvigen. De laatste minuten waren voor mij dan ook meer als genoeg. Het koor sloot de bijeenkomst af met een lied wat de families uit hadden gezocht waarna zij met bussen naar de dramaplek gebracht werden. Nadat de genodigden waren vertrokken begon  de rest van het stadion leeg te lopen.

En dan? Het stadion is zo goed als leeg en dan wordt er omgeroepen dat er op wens van de nabestaande afgesloten wordt met techno. En ja eindelijk wordt het nu ook een beetje mijn herdenkingsdienst. Het hangt er wel een beetje doelloos achteraan en de mensen zijn weg, maar voor enkele minuten kan ik met een op de beat knikkend hoofd mijn ogen sluiten en zo op mijn manier stil staan bij de slachtoffers. Ik was niet de enige die aangetrokken werd door de beats. Om mij heen bleven meer mensen staan, zachtjes schuddend met hun hoofd of met knikkende knieën. De ogen gesloten en terwijl er een traan over de wang naar beneden waggelt verschijnt er een gelukzalige smile op hun gezicht. Ook zij namen in dit korte moment als een raver afscheid. Als je nu elkaar aankeek was daar de ravers connectie.

Rechts van mij staat een gast waarschijnlijk iets jonger dan mij. Hij ziet er bleek, schraal en erg aangedaan uit. Zijn dochter van pakweg 6-7 jaar oud houdt zijn hand vast en kijkt hem troostend en vragend aan. De beste man ziet mij staan knikken in mijn hoodie met daarop Berlin, komt naar me toe gelopen en begint een praatje. De beste man was erg geëmotioneerd en vroeg of ik uit Berlijn kwam. Ik vertelde dat ik uit Nederland kwam, dat mijn ravershart zeer deed en dat ik hier moest zijn. Ravers United nietwaar? Hij vond het helemaal geweldig dat ik daarheen gekomen was en met de opmerking; "Ravers United" raakte ik zijn ravershart. Met trillende handen pakte hij de rits van zijn jas en maakte deze open. Vol trots liet hij zijn Nature One T-shirt zien. Daarna schoof hij zijn mouw omhoog en stak zijn arm fier omhoog en liet zijn hele collectie armbandjes zien. We gaven elkaar een boks, rookte een sigaretje en eindelijk konden we ons verhaal even kwijt onder soortgenoten, Ravers Untited!

Een korte tijd later toog hij met zijn dochtertje naar huis, we namen afscheid gaven elkaar een boks en bedankte elkaar voor het moment. Liep door de regen terug naar mijn auto, stelde de Belgische mevrouw in dat ze me naar huis zou brengen en reed naar huis. Op de terugreis voelde ik dat het goed was om daar geweest te zijn omdat ik er een bepaalde rust kreeg, maar ook miste ik wat. Waar waren de ravers? Waar was het respect, medeleven en betrokkenheid vanuit die massale aanwezigheid vorig jaar? Op internet steunbetuigingen ten overvloeden maar hier weinig steunbetuiging vanuit de scene. Degene die er waren zijn vooral persoonlijk getroffen. Waar is de Ravers United gedachte tegenwoordig? Misschien is die er wel maar hebben zij behoefte aan een andersoortige herdenkingsbijeenkomst. En is dit niet hun herdenking. Vele hebben het thuis of ergens in hun eentje herdacht, anderen zijn misschien samen gekomen om deze dag door te komen. Wellicht hadden zij net als ik behoefte om op eigen wijzen te doen, ravers style. De aanmeldingen op de Facebook bijeenkomst doen dit wel vermoeden omdat hier 20.000 mensen zich voor hadden aangemeld. Maar helaas werd dit spontane initiatief afgeblazen na veel negatieve aandacht. Was de Loveparade niet ontstaan vanuit een spontaan initiatief? Was de Loveparade niet ontstaan als een demonstratie? Nee nu is iedereen in één keer paranoia geworden voor het geval er iets misgaat. In mijn ogen hadden had dit gewoon door moeten gaan, de stad weet hoeveel mensen er op af komen en kunnen daar gewoon op in spelen. Maar na het debacle wil de Burgemeester zijn vingers niet branden. Mensen we hebben het over 15.000 mensen, bij een doorsnee voetbalwedstrijd loop je 100 keer zoveel risico.

Ik moet wel even vermelden dat ik persoonlijk het jammer vond dat het zwaartepunt van die bijeenkomst was om te demonstreren om de Loveparade of iig een parade terug naar Berlijn te halen. Persoonlijk had ik liever gezien dat de bijeenkomst was om de slachtoffers te herdenken op raversstyle en op de grond waar het allemaal begon. De heilige gronden rondom de Siegesaule. Met als tweede geluid een demonstratie om de Loveparade terug naar Berlijn te halen. Dat is voor mij en ik denk vele andere ravers de enige juiste plek en manier om dit tragedie te herdenken en blijft het herdenken leven en schept het een band.

Ik heb nergens vanuit de dance industrie vernomen dat tijdens de lopende evenementen er een minuut van stilte gehouden is. Clubs in Duisburg en andere plekken in Duitsland hebben op zaterdagavond de ramp herdacht. Maar tot dusverre blijft het daar ook bij. Persoonlijk vind ik dit erg jammer maar hey wie ben ik?

De video komt later vandaag online, deze is nog aan het coderen.